Genel alıcı ve verici kan grupları

0
1053
görüntüleme

Kan grupları hakkında genel bilgi

İnsanların kan grupları 4 grupta (A, B, AB, 0 (Sıfır)) sınıflandırılır.

  • A ve B alyuvarlar vasıtasıyla taşınan ve antikorların yapımını sağlayan özel proteinlerdir (antijenler) .
  • 0 grubu evrensel vericidir: Diğer kan gruplarının hepsiyle bağdaşır, ama yalnız 0 grubu kan alabilir.
  • AB grubu A, B ve 0 gruplarından kan alabilir, yani evrensel alıcıdır.
  • A ve B grupları birbirleriyle bağdaşmaz. Kandaki alyuvarlarda A ve B antijenlerinden başka antijenlerde vardır. Bu antijenler Rhesus (Rh) faktörü altında gruplandırılarak tanımlanmıştır.

Kan grupları özellikleri

Kan grupları, insanlardaki kanın özelliklerini belirtmek amacıyla, antikorlara bakılarak belirlenmiş olan sınıflandırma sistemidir. Kanda bulunan alyuvarlar, kana kırmızı rengi veren oluşumlardır. Alyuvarların üzerinde bulunan, kan proteinlerine göre gruplar oluşmaktadır. Bu proteinler üç gruba ayrılmıştır. A, B ve RH proteinleri aralarında 8 adet kan grubu oluşturur. Vücudun bağışıklık sisteminin ürettiği antikorlarda kanda bulunmaktadır. Bunlarda A, B ve RH antikoru olarak adlandırılır. Bilinen hiçbir kanın yapısında antikorlar ve protein yan yana bulunmaz. Bunlar birlikte olursa, birbirlerini tutarak katılaşırlar ve çökelirler. Kişiler arasında kan alışverişi yapılabilmesi için, alıcı ve vericilerin kanlarındaki protein ve antikorların incelenmesi gerekir. Farklı gruplara sahip kişiler arasında kan alışverişi yapılamaz. Kan grupları içerisinde sadece AB grubu olanlar genel alıcı, 0 grubu olanlar ise genel vericidir.

Kan grupları şeması

Kan grupları şeması

  • A grubu RH negatif: Kan gurubunu belirleyecek olan A genine sahip olan ve içeriğinde RH faktörü bulunan kan grubudur.
  • A grubu RH pozitif: Kanın içeriğinde A geninin bulunması, fakat RH faktörünün bulunmadığı kan grubudur.
  • B grubu RH negatif: Kan grubunu belirleyecek olan B genine sahip, RH faktörünün bulunmadığı kan grubudur.
  • B grubu RH pozitif: Kan grubu içerisinde B geninin ve RH faktörünün bulunduğu gruplardır.
  • AB grubu RH negatif: Kanın içeriğinde hem A, hem B geninin olması, RH faktörünün bulunmadığı gruplardır.
  • AB grubu RH pozitif: Kan gruplarını belirleyen A ve B genlerine sahip, RH faktörünü bünyesinde bulunduran kan grubudur.
  • 0 grubu RH negatif: Kanın içeriğinde A ve B genlerinden hiç birinin bulunmadığı, RH faktörünün de olmadığı gruplardır.
  • 0 grubu RH pozitif: Kanda A ve B genlerinin bulunmadığı fakat, RH faktörünün bulunduğu kan grubudur.

Kan uyum tablosu

Kan uyum tablosu

Kan uyuşmazlığı

Hamilelikte kan uyuşmazlığı

Eğer kanınızda Rh antijeni yoksa Rh negatif (-) , Rh antijeni varsa Rh pozitif (+) olarak tanımlanırsınız.İnsanların % 85’inden fazlası Rh pozitifdir. Özellikle annenin Rh (-) (Rh antijeni taşımayan) babanın Rh (+) (Rh antijeni taşıyan) olduğu durumlarda bir kan uyuşmazlığından söz edilir.

Anne Rh (-) , baba Rh (+) olduğunda doğacak bebek, Mendel Kanunlarına göre, babanın genetik yapısına bağlı olarak (heterozigot veya homozigot) %50 veya %100 Rh (+) olacaktır. Babanın kan grubunu belirleyen genlerin nasıl düzenlendiği günlük araştırmalarda belirlenemediğinden, annenin Rh(-),babanın Rh(+) olduğu her durumda ( çocuk kan grubu başka bir nedenle belirlenmediği takdirde) genel olarak bilinen, klasik “kan uyuşmazlığı” veya “Rh uyuşmazlığı” olduğu kabul edilir.

Bebek gerçekten Rh(+) iken çok az miktarlarda kan bile (0.1 ml ) annenin kanına karışırsa(bu genellikle doğum sırasındaki yırtık ve eşin ayrılması sırasında olur) annenin bağışıklık sistemi kendi kırmızı kan hücrelerinden farklı olan çocuk kırmızı kan hücrelerine karşı antikor denilen maddeler oluşturur.

Klasik kan uyuşmazlığında annenin oluşturduğu antikorlar ikinci gebelikte, bebek dolaşımına çocuk eşinden (plasenta) geçerek kan hücrelerini öldürmeye başlar. Geçen antikor miktarı ile doğru orantılı olarak , bebeğin anne karnında , kansızlığa bağlı kalp yetmezliği ve buna bağlı ölümüne kadar giden bir hastalık tablosu görülebilir. Annenin bağışıklık sistemi bir kez uyarıldıktan sonra geri dönülmez bir şekilde bu yabancı kırmızı kan hücrelerine karşı antikor ürettiğinden bu uyarının hiç oluşmaması en önemli korunma prensibidir.

Bebeğin kan grubu kime çeker

Her anne baba doğacak çocuğun kan grubunu merak eder ve bunun basit bir şekilde nasıl hesaplanacağını merak eder. Hesaplamaya geçmeden önce merak edilen sorulara cevap vermekle başlayalım.

  • Bebeğin kan grubu anne babadan farklı olur mu : Evet farklı olabilir.
  • Bebeğin kan grubu ne zaman belli olur : 6. haftada belli olur.
  • Bebeğin kan grubu kime çeker : Baskın olarak hiç kimseye çekmez. Anne ve babanın kan gruplarına göre yüzdelik durumu vardır.
  • Bebeğin kan grubu neye göre belirlenir : Anne ve babanın kan gruplarına göre belirlenir. Ama anne ve babanın kan gruplarından farklı olabilir.
  • Bebeğin kan grubu değişir mi : Kesinlikle değişmez.
  • Pozitif anne babadan negatif kan olur mu : Evet olur.
  • Çocuğun kan grubu anne ve baba ya bağlı mıdır : Kesinlikle evet

Şimdi kafanızı karıştırmadan en basit şekliyle kan grubu nasıl belirlenir yada diğer bir ifade ile nasıl oluşurun cevabını verelim. Uygulayacağımız teknikte A, B, 0 kan gruplarının yanına 0 grubunu ekleyeceğiz, AB grubunun yanına birşey eklemeyeceğiz ve bunların çapraş eşleşmesi sonucunda bebeğin kan grubunu yüzdelik olarak vereceğiz.

Anne ve baba A ve B grubu olduğunda;
A0 ve B0 (kan gruplarına 0 ekliyoruz ve yanyana yazıyoruz.)
Olasılıklar
1. AB ( İlk gruptan A ile ikinci gruptan B olasılığı ) AB olasılığı – %25
2. A0 ( İlk gruptan A ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) A olasılığı – %25
3. 0B ( İlk gruptan 0 ile ikinci gruptan B olasılığı ) B olasılığı – %25
4. 00 ( İlk gruptan 0 ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) 0 olasılığı – %25
Sonuç : Çocuk her gruptan olabilir.

Anne ve baba A ve 0 grubu olduğunda;
A0 ve 00 (kan gruplarına 0 ekliyoruz ve yanyana yazıyoruz.)
Olasılıklar
1. A0 ( İlk gruptan A ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) A olasılığı – %25
2. A0 ( İlk gruptan A ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) A olasılığı – %25 (toplamda %50)
3. 00 ( İlk gruptan 0 ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) 0 olasılığı – %25
4. 00 ( İlk gruptan 0 ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) 0 olasılığı – %25 (toplamda %50)
Sonuç : %50 A %50 0 grubu olabilir.

Anne ve baba A ve AB grubu olduğunda;
A0 ve AB (A kan grubuna 0 ekliyoruz ve AB yanına bir şey eklemiyoruz.)
Olasılıklar
1. AA ( İlk gruptan A ile ikinci gruptan A olasılığı ) A olasılığı – %25
2. AB ( İlk gruptan A ile ikinci gruptan B olasılığı ) AB olasılığı – %25
3. 0A ( İlk gruptan 0 ile ikinci gruptan A olasılığı ) A olasılığı – %25 (toplamda %50)
4. 0B ( İlk gruptan 0 ile ikinci gruptan B olasılığı ) B olasılığı – %25
Sonuç : %50 A, %25 AB, %25 B grubu olabilir.

Anne ve baba A ve A grubu olduğunda;
A0 ve A0 (kan gruplarına 0 ekliyoruz ve yanyana yazıyoruz.)
Olasılıklar
1. AA ( İlk gruptan A ile ikinci gruptan A olasılığı ) A olasılığı – %25
2. A0 ( İlk gruptan A ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) A olasılığı – %25
3. 0A ( İlk gruptan 0 ile ikinci gruptan A olasılığı ) A olasılığı – %25 (toplamda %75)
4. 00 ( İlk gruptan 0 ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) 0 olasılığı – %25
Sonuç : %75 A, %25 0 grubu olabilir.

Anne ve baba B ve 0 grubu olduğunda;
B0 ve 00 (kan gruplarına 0 ekliyoruz ve yanyana yazıyoruz.)
Olasılıklar
1. B0 ( İlk gruptan B ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) B olasılığı – %25
2. B0 ( İlk gruptan B ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) B olasılığı – %25 (toplamda %50)
3. 00 ( İlk gruptan 0 ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) 0 olasılığı – %25
4. 00 ( İlk gruptan 0 ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) 0 olasılığı – %25 (toplamda %50)
Sonuç : %50 B, %50 0 grubu olabilir.

Anne ve baba B ve AB grubu olduğunda;
B0 ve AB (B kan grubuna 0 ekliyoruz ve AB yanına bir şey eklemiyoruz.)
Olasılıklar
1. BA ( İlk gruptan B ile ikinci gruptan A olasılığı ) AB olasılığı – %25
2. BB ( İlk gruptan B ile ikinci gruptan B olasılığı ) B olasılığı – %25
3. 0A ( İlk gruptan 0 ile ikinci gruptan A olasılığı ) A olasılığı – %25
4. 0B ( İlk gruptan 0 ile ikinci gruptan B olasılığı ) B olasılığı – %25 (toplamda %50)
Sonuç : %50 B, %25 AB, %25 A grubu olabilir.

Anne ve baba B ve B grubu olduğunda;
B0 ve B0 (kan gruplarına 0 ekliyoruz ve yanyana yazıyoruz.)
Olasılıklar
1. BB ( İlk gruptan B ile ikinci gruptan B olasılığı ) B olasılığı – %25
2. B0 ( İlk gruptan B ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) B olasılığı – %25
3. 0B ( İlk gruptan 0 ile ikinci gruptan B olasılığı ) B olasılığı – %25 (toplamda %75)
4. 00 ( İlk gruptan 0 ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) 0 olasılığı – %25
Sonuç : %75 B, %25 0 grubu olabilir.

Anne ve baba AB ve 0 grubu olduğunda;
AB ve 00 (0 kan grubuna 0 ekliyoruz ve AB yanına bir şey eklemiyoruz.)
Olasılıklar
1. A0 ( İlk gruptan A ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) A olasılığı – %25
2. A0 ( İlk gruptan A ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) A olasılığı – %25 (toplamda %50)
3. B0 ( İlk gruptan B ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) B olasılığı – %25
4. B0 ( İlk gruptan B ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) B olasılığı – %25 (toplamda %50)
Sonuç : %50 A, %50 B grubu olabilir.

Anne ve baba AB ve AB grubu olduğunda;
AB ve AB (Her ikisi de AB olduğu için yanına bir şey eklemiyoruz.)
Olasılıklar
1. AA ( İlk gruptan A ile ikinci gruptan A olasılığı ) A olasılığı – %25
2. AB ( İlk gruptan A ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) AB olasılığı – %25
3. BA ( İlk gruptan B ile ikinci gruptan A olasılığı ) AB olasılığı – %25 (toplamda %50)
4. BB ( İlk gruptan B ile ikinci gruptan B olasılığı ) B olasılığı – %25
Sonuç : %25 A, %50 AB, %25 B grubu olabilir.

Anne ve baba 0 ve 0 grubu olduğunda;
00 ve 00 (Her ikisininde yanına 0 ekliyoruz.)
Olasılıklar
1. 00 ( İlk gruptan 0 ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) 0 olasılığı – %25
2. 00 ( İlk gruptan 0 ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) 0 olasılığı – %25
3. 00 ( İlk gruptan 0 ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) 0 olasılığı – %25
4. 00 ( İlk gruptan 0 ile ikinci gruptan 0 olasılığı ) 0 olasılığı – %25 (toplamda %100)
Sonuç : Kesinlikle 0 grubu olmalıdır.

En zor bulunan kan grubu

Kan insanın yaşaması için gerekli olan en önemli unsurlardan birisidir. Kan, hayatın ta kendisidir. Tüm uygarlıklar, kan bağlarıyla kurulmuştur. İnsanlık tarihinde, çok önemli bir dinsel ve kültürel simge sayılır. Fiziksel ve figüratif olarak kansız asla yaşanmaz. Aslında kan grubu, bizleri birbirimize bağlayan kopmaz bir bağdır. Her kan grubu atalarımızın beslenme ve davranış özelliklerinin genetik mesajlarını taşır. Kanımız hücreleri besler, boşaltımını sağlar ve bunu herkes bilir. Dünya da en zor bulunan kan AB Rh ( – ) kan grubudur. Özellikle bu kan acil durumlarda çok zor temin edilmektedir. Bundan dolayı Kızılay’ın kurduğu çadırlarda kan vermek hastalar için çok iyi davranış halidir.

En değerli kan grubu

55.000 kişi üzerinde yapılan araştırmada, 0 kan grubuna sahip olan kişilerin kanser ve bir çok hastalık için daha az risk taşıyor olduğunu gösteriyor. Araştırma, kan gruplarıyla hastalıklar arasında önemli bağlantı olduğunu ortaya çıkartıyor. A,B, AB grubu kana sahip olanların, 0 grubu kana sahip olanlara göre daha fazla sağlık riski taşıdığı ortaya çıktı.

Dünyada kan gruplarının dağılımı

  • 0 Rh (+) (Her 100 kişiden 40´ı)
  • 0 Rh (-) (Her 100 kişiden 7´si)
  • A Rh (+) (Her 100 kişiden 34´ü)
  • A Rh (-) (Her 100 kişiden 6´sı)
  • B Rh (+) (Her 100 kişiden 8´i)
  • B Rh (-) (Her 100 kişiden 1´i)
  • AB Rh (+) (Her 100 kişiden 3´ü)
  • AB Rh (-) (Her 200 kişiden 1´i)

En eski kan grubunun “0” grubu olduğunu belirtiliyor. “Herkes 0 grubuyken insanlar çok küçük bir alanda yaşıyorlardı, aynı yemeği yiyor, aynı organizmaları soluyorlardı ve bu yüzden değişim gereksizdi. Ancak nüfus arttığında ve göçler hızlandığında değişimler ivme kazandı. Sonrasında gelişen A ve B gruplarının geçmişi ancak 15 bin – 25 bin yıl öncesine uzanıyor. AB grubu ise çok yenidir.”

  • 0 grubu “avcı”,
  • A grubu “çiftçi”,
  • B grubu “göçebe”
  • AB grubu “modern” olarak değerlendiriliyor

Türkiye’de kan gruplarının dağılımı

Türkiye Kızılay Derneği, kan bağışını artırmak amacıyla yürüttüğü kampanya çerçevesinde halkı bilgilendirici broşürler bastırdı. Türkiye’de kan gruplarının görülme sıklığına yer verilen broşürlere göre;

  • A Rh (+) %39
  • 0 Rh (+) %29
  • B Rh (+) %14
  • A Rh (-) %6
  • AB Rh (+) %5
  • 0 Rh (-) %4
  • B Rh (-) %2
  • AB Rh (-) %1

kan taşıyor.

1 Kişi oy verdi
Ortalama puan: 5,00.
Bu yazıya oy vermek ister misiniz?
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
Loading...