Adıvar, Halide Edip

ADIVAR, Halide Edip (1884 İstanbul – 1964 İstanbul) romancı. Ortaöğrenimini Üsküdar Amerikan Kız Koleji’nde tamamladıktan sonra, toplumbilim, felsefe ve matematik dersleri alarak yetişti. Uzun yıllar, İstanbul Kız Lisesi, Kız Öğretmen Okulu’nda öğretmenlik, maarif müfettişliği görevlerinde bulundu. Daha sonra İstanbul Darülfünunu‘nda garp edebiyatı hocalığına atandı. II. Meşrutiyet döneminde milliyetçilik akımının tarih, dil ve siyasal alanda en güçlü temsilcisi olan Türk Ocağı’na girdi. Ziya Gökalp, Hamdullah Suphi, Fuat Köprülü, Mehmet Emin Yurdakul vd. ile örgütün “Hars ve İlim” kuruluna seçildi.

Mondros Mütarekesi’nden sonra “Wilson Prensipleri Cemiyeti”nin kurucuları arasında görev aldı. Sultanahmet mitinginde ulusal bağımsızlık adına yaptığı ünlü konuşmayla onbinlerce kişiyi etkileyen yazar, ilk örgütlenmeler başlar başlamaz eşiyle birlikte Ankara‘ya geçti. Sonra uzun yıllar İngiltere’de yaşadı. Türkiye’ye dönünce İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde İngiliz dili ve edebiyatı profesörü oldu. 1950 seçimlerinde Demokrat Parti listesinden bağımsız aday olarak İstanbul milletvekili seçildi. Politikadan ayrılarak kürsüsüne döndü.

Edebiyata Halide Salih imzasıyla Tanin gazetesinde yayımladığı öykülerle giren yazarın ilk yapıtları, dönemin edebiyat çevrelerinde ilgiyle karşılandı. “Yeni Turan” (1912) romanında Türkçülük akımını benimsemesinin izleri görülür. Daha sonra “Ateşten Gömlek” (1922) ve “Vurun Kahpeye” (1926) gibi Kurtuluş Savaşı’nı yansıtan yapıtlar verdi. “Sinekli Bakkal” (1936) ise yazarın kendi sanatında olduğu kadar Cumhuriyet‘ten sonraki gerçekçi roman çizgisinde görülen önemli dönemeçlerden biri sayılır.

Yapıtlarının birçoğu sinemaya ve tiyatroya uyarlandı. Yapıtları: (Hikâye) “Harap Mabetler” (1911), “Dağa Çıkan Kurt” (1922), (roman) “Seviyye Talip” (1910), “Raik’in Annesi” (1910), “Handan” (1912), “Yeni Turan” (1912), “Son Eseri” (1912), “Mevut Hüküm” (1918), “Ateşten Gömlek” (1922), “Kalp Ağrısı” (1924), “Vurun Kahpeye” (1926), “Zeyno’nun Oğlu” (1928), “Sinekli Bakkal” (1936), “Yolpalas Cinayeti” (1937), “Tatarcık” (1939), “Sonsuz Panayır” (1946), “Döner Ayna” (1954), “Âkile Hanım Sokağı” (1958), “Hayat Parçaları” (1963). Öteki kitapları: “Kenan Çobanları” (oyun, 1918), “Maske ve Ruh” (1945), “Türk’ün Ateşle İmtihanı” (Kurtuluş Savaşı Anıları, 1962), “Mor Salkımlı Ev” (çocukluk anıları, 1963).

Adıvar, Halide Edip
Bu yazıyı değerlendirin..

Fikrinizi belirtmek ister misiniz?