Nobel Edebiyat Ödülü 1901-2010

* Nobel Edebiyat Ödülü’nü Kazanan Kadınlar

Selma Lagerlöf, Grazia Deledda, Sigrid Undset, Pearl S. Buck, Gabriela Mistral, Nelly Sachs, Nadine Gordimer, Toni Morrison, Wislawa Szymborska, Elfriede Jelinek, Doris Lessing ve Herta Müller.

* Nobel Edebiyat Ödülünü Kazanmamış Olan Ünlü Yazarlar

Anna Ahmatova, Jorge Amado, Antonin Artaud, Georges Bataille, Maurice Blanchot, Jorge Luis Borges, Bertolt Brecht, Paul Celan, René Char, Anton Çehov, Hugo Claus, Joseph Conrad, Julio Cortázar, Jacques Derrida, Theodore Dreiser, Lion Feuchtwanger, Robert Frost, Hans-Georg Gadamer, Graham Greene, Aldous Huxley, Henrik Ibsen, James Joyce, Nikos Kazancakis, Arthur Koestler, D.H. Lawrence, W. Somerset Maugham, Sándor Márai, Arthur Miller, Yukio Mishima, Alberto Moravia, Robert Musil, Vladimir Nabokov, George Orwell, Fernando Pessoa, Ezra Pound, Marcel Proust, J.D. Salinger , Gertrude Stein, Wallace Stevens, August Strindberg, Leo Tolstoy, Arnold Toynbee, Marina Tsvetaeva, Mark Twain, Franz Werfel, Thornton Wilder, Tennessee Williams, Virginia Woolf, John Fowles, Lawrence Durrell.

* Nobel Edebiyat Ödülü’nü En Genç Yaşta Alan Yazar

Nobel Edebiyat Ödülünü en genç yaşta alan yazar Rudyard Kipling. İngiliz sömürgeciliğinden yana tutumuyla tanınan romancı, şair ve öykü yazarı Kipling, 1907 yılında Nobel’i aldığında 42 yaşındaydı.

* En Uzun Yaşamış Nobel Edebiyat Ödülü Sahibi

En uzun yaşamış nobel edebiyat ödülü sahibi, İngiliz mantıkçı ve düşünür Bertrand Russell. 1945’de Batı Felsefesi Tarihi’ni yayımlayan, 1950 yılında ödüle değer bulunan Russell 1970’de öldüğünde 97 yaşında idi.

* En Genç Ölen Nobel Edebiyat Ödülü Sahibi

En genç ölen Nobel Edebiyat Ödülü sahibi, Fransız düşünür, romancı, deneme ve oyun yazarı Albert Camus. 1957’de ödüle layık görülen Camus, 1960’da bir trafik kazasında hayatını kaybettiğinde 46 yaşındaydı.

1901 Sully Prudhomme Fransa “Çok nadir bulunan zeka ve duygusallığın kaliteli kombinasyonu, artistik mükemmelliği ve yüksek idealizmin kanıtları bulunan kendine has şiirsel kompozisyonu nedeniyle”[9]
1902 Theodor Mommsen Alman İmparatorluğu “Sanatsal tarih yazarlığında yaşayan en büyük usta, özellikle A history of Rome adındaki muazzam çalışması özel olarak referans gösterilmiştir”[10]
1903 Bjørnstjerne Bjørnson Norveç “Fikirlerinin tazeliği ve ruhunun nadir bulunan saflığı nedeniyle her daim seçkin olan şiir yazma sanatındaki asil, ihtişamlı ve esnek yazım nedeniyle”[11]
1904 Frédéric Mistral Fransa “Halkının öz tabiatını ve doğal manzarasını içtenlikle yansıttığı şiirlerindeki içten fikirleri ve taze orijinalliği, ve ek olarak, Pronvençal filologu olarak önemli çalışmaları nedeniyle”[12]
José Echegaray İspanya “İspanyol dramasının harika geleneklerini tekrar dirilten, kişisel ve orijinal konularda, çeşitli göz alıcı kompozisyonları nedeniyle”[12]
1905 Henryk Sienkiewicz Polonya “Epik bir yazar olarak seçkin meziyetleri nedeniyle”[13]
1906 Giosuè Carducci İtalya “Sadece derin bilgisi ve eleştirel araştırmaları nedeniyle değil; yaratıcı enerjisi, taze stili, ve lirik gücü ile karakterize şiirsel başyapıtları nedeniyle”[14]
1907 Rudyard Kipling Birleşik Krallık “Bu dünyaca ünlü yazarın eserlerine karakterize; güçlü gözlem, orijinal betimleme yeteneği, taze fikirleri ve olağanüstü anlatı yeteneği nedeniyle”[15]
1908 Rudolf Christoph Eucken Alman İmparatorluğu “İdealist hayat felsefesini yansıtan çalışmalarındaki; gerçeği içtenlikle arayışı, düşüncelerinin içe işleyen gücü, geniş vizyonu, sıcak ve güçlü sunumu için”[16]
1909 Selma Lagerlöf İsveç “Yüksek idealizm, canlı hayal gücü ve manevi algılama yeteneği ile karakterize yazıları için”[17]
1910 Paul Heyse Alman İmparatorluğu “Lirik şiir, tiyatro, roman ve dünyaca ünlü kısa öykü yazarı olarak uzun üretken kariyeri boyunca, yazılarındaki mükemmel sanatkârlık ve okuyucuya nüfuz eden idealizmi için”[18]
1911 Maurice Maeterlinck Belçika “Bazen bir peri hikâyesi görünüşü altında okuyuculara gizemli bir yolda olduklarını hissettiren; geniş hayal gücü ve şiirsel düşleri ile seçkinleşen çok yönlü edebi katkıları ve özellikle tiyatro alanındaki çalışmaları için”[19]
1912 Gerhart Hauptmann Alman İmparatorluğu “Tiyatro dünyasındaki üretken, çeşitli ve sıra dışı üretimleri için”[20]
1913 Rabindranath Tagore Hindistan “Mükemmel yeteneği ile, batı edebiyatının bir parçası olan kendi ingilizce kelimeleriyle ifade ettiği şiirsel görüşü yoluyla son derece hisli, taze ve güzel dizeleri için”[21]
1914 Ödül verilmedi
1915 Romain Rolland Fransa “Edebi eserlerindeki yüksek idealizm ve insanoğlunun değişik yüzlerini sempati ve sevgi ile gerçekçi şekilde betimlediği için”[22]
1916 Verner von Heidenstam İsveç “Edebiyatımızda yeni bir çağ açılmasındaki öncü rolü nedeniyle”[23]
1917 Karl Adolph Gjellerup Danimarka “Yüksek idealizmi ile beslenen çeşitli ve zengin şiirleri için”[24]
Henrik Pontoppidan Danimarka “Günümüz Danimarka’sındaki yaşamı otantik betimlemelerle yansıttığı için”[24]
1918 Ödül verilmedi
1919 Carl Spitteler İsviçre “Özellikle destansı nitelik taşıyan romanı Olympian Spring nedeniyle”[25]
1920 Knut Hamsun Norveç Markens Grøde (Dünya Nimeti, Toprağın Bereketi veya Toprak Yeşerince) adlı muazzam çalışması nedeniyle”[26]
1921 Anatole France Fransa “Engin insan sempatisi, zarafeti, ve tipik fransız mizacı, soylu stili ile karekterize, zengin edebi başarısı tanınmakta”[27]
1922 Jacinto Benavente İspanya “İspanyol dramasının ünlü geleneğini devam ettiren tarzı nedeniyle”[28]
1923 William Butler Yeats İrlanda “Tüm bir ulusun ruhunu yüksek artistik yazım tarzı ile ifade ettiği, daimi ilham dolu şiir yazma sanatı için”[29]
1924 Wladyslaw Reymont Polonya “Büyük milli destanı, “Chlopi” (Köylüler) nedeniyle”[30]
1925 George Bernard Shaw Birleşik Krallık “Sıklıkla şiirsel bir güzellikle sunduğu hiciv içiren; idealizm ve insaniyet ile karakterize çalışmaları için”[31]
1926 Grazia Deledda İtalya “Derinlikle ve sempatiyle değindiği genel insani sorunları ve memleketindeki yaşamı tüm netliğiyle ele alan idealist yazıları için”[32]
1927 Henri Bergson Fransa “Başarılı yeteneği ile sunduğu, zengin ve zinde fikirleri nedeniyle”[33]
1928   Sigrid Undset Norveç “Esasen, Orta Çağ kuzey ülkelerindeki yaşamı güçlü şekilde tasvir ettiği için”[34]
1929 Thomas Mann Almanya “Başlıca, çağdaş edebi çalışmaların klasiklerinden biri olarak tanınan, fevkalade romanı Buddenbrooks nedeniyle”[35]
1930 Sinclair Lewis Amerika Birleşik Devletleri “Akıl ve mizah ile, yeni karakter tiplemeleri yaratmadaki kabiliyeti ve betimleme sanatının canlı ve kuvvetli olması nedeniyle”[36]
1931 Erik Axel Karlfeldt İsveç “Erik Axel Karlfeldt’ın şiirselliği nedeniyle”[37]
1932 John Galsworthy Birleşik Krallık “En üst düzeyi “The Forsyte Saga” eserinde görülen, seçkin anlatı sanatı nedeniyle”[38]
1933 Ivan Bunin Fransa “Nesir yazımında klasik Rus geleneklerini taşıyan düzgün sanat becerisi nedeniyle”[39]
1934 Luigi Pirandello İtalya “Drama ve betimleme sanatında cesur ve hünerli yazımı için”[40]
1935 Ödül verilmedi
1936 Eugene O’Neill Amerika Birleşik Devletleri “Orijinal trajedi konsepti ile şekillenen, dramatik çalışmalarındaki güç, dürüstlük ve derin duygular nedeniyle”[41]
1937 Roger Martin du Gard Fransa “Çağdaş yaşamının bazı önemli yönlerini ve insani çelişleri gerçekçi ve aynı zamanda yüksek sanatsal gücü ile betimlediği eseri Les Thibault nedeniyle”[42]
1938 Pearl S. Buck Amerika Birleşik Devletleri “Çin’deki köy yaşamını zengin ve gerçekçi anlatımı ve biyografik şahaseri nedeniyle”[43]
1939 Frans Eemil Sillanpää Finlandiya “Memleketinin köylüsünü derin anlayışı ve onların doğayla ilişkileri ve hayat tarzlarını zarif bir dille tasvir ettiği için”[44]
1940 Ödül verilmedi
1941 Ödül verilmedi
1942 Ödül verilmedi
1943 Ödül verilmedi
1944 Johannes Vilhelm Jensen Danimarka “Cesur, yeni yaratıcı stil ve geniş entelektüel merak alanının bir arada olduğu; verimli ve güçlü nadir şiirsel hayal gücü nedeniyle”[45]
1945 Gabriela Mistral Şili “Tüm Latin Amerika dünyasının idealist amaçları için adını bir sembol haline getirdiği, güçlü duygulardan ilham alan lirik şiirleri için”[46]
1946 Hermann Hesse İsviçre “Yazılarındaki geleneksel insanlık idealleri ve stilinin yüksek kalitesi örneklerinde olduğu gibi, cesaret ve anlayış ile büyüyen ilham veren yazıları için”[47]
1947 André Gide Fransa “Korkusuz bir hakikat sevdası ve keskin psikolojik anlayışı ile sunduğu insan sorunları ve durumları hakkındaki, kapsamlı ve sanatsal olarak kaydadeğer yazıları için”[48]
1948 T. S. Eliot Birleşik Krallık “Günümüz şiiri için öncü ve seçkin katkıları için”[49]
1949 William Faulkner Amerika Birleşik Devletleri “Modern Amerikan romancılığı için sanatsal ve güçlü eşsiz katkıları için”[50]
1950 Bertrand Russell Birleşik Krallık “İnsanlık idealleri ve özgür düşünce konularında, çeşitli ve kaydadeğer yazıları için”[51]
1951 Pär Lagerkvist İsveç “Şiirlerinde insanlığın sonsuz sorularına cevap bulmaya çalıştığı, fikirlerinin bağımsız ve artistik canlılığı için”[52]
1952 François Mauriac Fransa “İnsan yaşamının dramını işleyen romanlarındaki, derin bir manevi anlayışı ve sanatsal yoğunluğu için”[53]
1953 Winston Churchill Birleşik Krallık “Tarihi ve biyografik açıklamalarının ustalığı kadar, yüce insani değerleri savunurkenki parlak hatipliği için”[54]
1954 Ernest Hemingway Amerika Birleşik Devletleri “En son The Old Man and the Sea adlı eseri ile gösterdiği anlatı sanatındaki ustalığı; ve çağdaş stil üzerindeki etkisi için”[55]
1955 Halldór Laxness İzlanda “İzlanda’nın büyük anlatı sanatını yeniden canlandırdığı, canlı epik gücü için”[56]
1956 Juan Ramón Jiménez İspanya “İspanyolca’da artistik saflığın ve yüksek maneviyatın bir örneği meydana getirdiği, lirik şiirleri için”[57]
1957   Albert Camus Fransa “İnsan vicdanının sorularını akıllı bir ağırbaşlılıkla aydınlattığı, önemli ebedi üretimleri için”[58]
1958 Boris Pasternak Sovyetler Birliği “Hem çağdaş lirik şiir hem de büyük Rus epik geleneği alanlarındaki önemli başarıları için”[59]
1959 Salvatore Quasimodo İtalya “Çağımızın trajik hayat hikâyelerini klasik ateşli ifadeleri ile anlattığı, lirik şiirleri için”[60]
1960 Saint-John Perse Fransa “Çağımızın koşullarını düşsel bir üslupla yansıttığı şiirlerinin, akılda süzülen üslubu ve görüntüleri andıran betimlemeleri için”[61]
1961 Ivo Andric Yugoslavya “Takip ettiği konuları ve ülkesinin tarihinden seçtiği insan yazgılarını anlattığı yazılarının, güçlü destansı dili için”[62]
1962 John Steinbeck Amerika Birleşik Devletleri “Sempatik mizahın ve sosyal keskin algının kombinasyonu, gerçekçi ve yaratıcı yazıları için”[63]
1963 Giorgos Seferis Yunanistan “Helenistik dünya kültüründen esinlendiği, seçkin lirik yazıları için”[64]
1964 Jean-Paul Sartre Fransa “Zengin fikirlerle ve gerçeği arayış ve özgürlük ruhu ile dolu, geniş kapsamlı etki gösteren eserleri için”[65]
1965 Mikhail Sholokhov Sovyetler Birliği “Rus halkının hayatında tarihi bir dönemi anlattığı Tales of the Don adlı eserindeki, sanatsal gücü ve bütünlüğü için”[66]
1966 Shmuel Yosef Agnon İsrail “Yahudi halkının yaşamını tema alan, son derece karakteristik anlatı sanatı için”[67]
Leonie Nelly Sachs İsveç “İsrail’in kaderini kuvvetli bir etki bırakarak sunan, fevkalade dramatik ve lirik yazıları için”[68]
1967 Miguel Ángel Asturias Guatemala “Latin Amerika Kızılderililerinin gelenek ve göreneklerini derinlemesine anlattığı, başarılı canlı edebi eserleri için”[69]
1968 Yasunari Kawabata Japonya “Son derecede duyarlı bir şekilde tarif ettiği Japon aklının temelini, usta bir anlatı sanatıyla sunduğu için”[70]
1969 Samuel Beckett İrlanda “Modern insanın yokluğunda ona yükseliş kazandırdığı – roman ve tiyatro oyunlarına yeni bir şekil veren – yazıları için”[71]
1970 Aleksandr Solzhenitsyn Sovyetler Birliği “Rus edebiyatının zaruri geleneklerini takip ettiği, etik gücü yüksek çalışmaları için”[72]
1971 Pablo Neruda Şili “Bir kıtanın kaderini ve hayallerini canlandıran şiirleri için”[73]
1972 Heinrich Böll Batı Almanya “Onun zamanındaki geniş bakış açısı ve hassas bir beceriyle karakterize Alman edebiyatının yenilenmesine katkıda bulunan yazıları için”[74]
1973 Patrick White Avustralya “Edebiyata yeni bir alan katan, epik ve psikolojik anlatı sanatı için”[75]
1974 Eyvind Johnson İsveç “Çağlarca ve farklı yerler boyunca ileri görüşlü, özgürlüğün teminine katkıda bulunan anlatı sanatı için”[76]
Harry Martinson İsveç “Evreni yansıtan ve ayrıntıyı yakalayan yazıları için”[77]
1975 Eugenio Montale İtalya “Herhangi bir yanılsama olmaksızın hayata genel bir bakışın izini taşıyan insani değerleri büyük bir sanatsal duyarlılık ile sunduğu, kişilikli şiirleri için”[78]
1976 Saul Bellow Amerika Birleşik Devletleri “İnsanlık anlayışı ve çağdaş kültürün incelikli analizinin bir arada bulunduğu çalışmaları için”[79]
1977 Vicente Aleixandre İspanya “Evrende ve günümüz toplumunda insanların durumunu anlatan, aynı zamanda savaşlar arasında İspanyol şiirinin geleneklerini büyük yenilikler getiren yaratıcı şiirleri için”[80]
1978 Isaac Bashevis Singer Amerika Birleşik Devletleri “Polonyalı-Yahudi kültürünün geleneksel kökleriyle, hayat için evrensel insani koşulları belirtiği tutkulu anlatı sanatı için”[81]
1979 Odysseas Elytis Yunanistan “Yunan geleneklerinin arkaplanına karşı, entellektüel akıl ve duygusal güç ile betimlenen modern insanın özgürlük ve yaratıcılık için mücadelesini anlattığı şiirleri için”[82]
1980 Czeslaw Milosz Polonya
Amerika Birleşik Devletleri
“Ciddi ihtilafların dünyasındaki insanlığın maruz kaldığı durumu, uzlaşmaz akıl sesleriyle gösterdiği için”[83]
1981 Elias Canetti Birleşik Krallık “Sanatsal gücün ve düşüncelerin zenginliği, ve geniş bakış açısıyla karakterize yazıları için”[84]
1982 Gabriel García Márquez Kolombiya “Fantastik ve gerçekçi yazımın bir arada bulunduğu hayal gücünün zengin dünyasından oluşmuş, bir kıtanın hayatı ve ihtilaflarını yansıtan, romanları ve kısa öyküleri için”[85]
1983 William Golding Birleşik Krallık “Günümüz dünyası insanının durumunu aydınlatan; yazılarının çeşitliliği, gerçekçi anlatı sanatının açıklığı ve hayali yazılarının evrenselliği ile karakterize romanları için”[86]
1984 Jaroslav Seifert Çekoslovakya “Boyun eğmez ruhunun imgesinin özgürlüğünün ve kişilerinin çok yönlü olmasını sağlayan zengin yaratıcılığı, ve tazelikle donatılmış şiirleri için”[87]
1985 Claude Simon Fransa “İnsan durumunu tarif ettiği vakit, derin bir bilinç ile bir şairin ve bir ressamın yaratıcılığının bir arada bulunduğu romanları için”[88]
1986 Wole Soyinka Nijerya “Geniş bir kültürel bakış açısı ve şairane bir sezi üslubu ile sunduğu hayatının tiyatrosu için”[89]
1987 Joseph Brodsky Amerika Birleşik Devletleri “Düşüncelerinin açıklığı ve şiirsel bir yoğunluk ile doldurulmuş, kapsamlı yazarlığı için”[90]
1988 Necib Mahfuz Mısır “Tüm insanlık için geçerli bir Arap anlatı sanatı oluşturduğu, nüanstan zengin – işte akılcı bir gerçekçilik, işte belirsizliği andıran – eserleri için”[91]
1989 Camilo José Cela İspanya “Şefkatli bir tarzda, insanların zayıflığını zorlayıcı bir vizyon ile sunduğu, zengin ve yoğun nesirleri için”[92]
1990 Octavio Paz Meksika “Duyusal anlayışı ve insancıl yönü ile karakterize, geniş ufuklu tutkulu yazıları için”[93]
1991 Nadine Gordimer Güney Afrika “Alfred Nobel’in deyişiyle insanlığa büyük yarar sağlayan; görkemli epik yazıları için”[94]
1992 Derek Walcott Saint Lucia “Tarihi bir vizyona sahip, çok kültürlülük vaadi içeren, fevkalade parlak şiirsel eserleri için”[95]
1993 Toni Morrison Amerika Birleşik Devletleri “Amerikan gerçeğinin önemli bir yönüne hayat veren, şiirsel ifadeler ve hayal gücü ile karakterize romanları için”[96]
1994 Kenzaburo Oe Japonya “Günümüz insanlığının kötü durumunu kaygılı resmiyle yoğunlaşan; efsane ve gerçeğin karışımından oluşan, şiirsel gücüyle yarattığı hayal dünyası için”[97]
1995 Seamus Heaney İrlanda “Hergün olan mucizeler ve yaşayan geçmişle yükselttiği, çalışmalarının lirik güzelliği ve etik derinliği için”[98]
1996 Wislawa Szymborska Polonya “Tarihi ve biyololojik bağlamda insan gerçeğinin tüm kısımlarına ışık tutan, ironik bir hassasiyete sahip şiirleri için”[99]
1997 Dario Fo İtalya “Çiğnenen hassasiyetine tutunan ve acı veren bir itibara sahip Orta Çağın soytarılarına öykündüğü yazılarına”[100]
1998 José Saramago Portekiz “Bizim, aldatıcı gerçekliği sürekli olarak bir kez daha kavrayabilmemizi sağlayan; hayal gücü, merhamet ve ironi ile oluşturduğu kıssaları (parable) için”[101]
1999 Günter Grass Almanya “Tarihin unutulmaz yüzlerini resmettiği, şen kara öyküleri için”[102]
2000 Gao Xingjian Fransa “Çin roman ve tiyatrosuna yeni yollar açan, keskin bir anlayış ve dilsel yaratıcılığa sahip, evrensel geçerliliği olan eserleri için”[103]
2001 Vidiadhar Surajprasad Naipaul Birleşik Krallık “Bize bastırılmış tarihin varlığını göstermeye çalıştığı eserlerinin, dürüst araştırma ve her iki tarafa eşit mesafeli anlatıya sahip olduğu için”[104]
2002 Imre Kertész Macaristan “Tarihin barbar keyfiliğine karşı bireyin kırılgan deneyimini anlattığı için”[105]
2003 John Maxwell Coetzee Güney Afrika “Analitik zeka ve verimli diyaloglarla yabancılaşmayı anlattığı için”[106]
2004 Elfriede Jelinek Avusturya “Romanlarındaki seslerin müzikal ahengi ve oyunlarındaki sıra dışı dilsel coşkunlukla toplumun klişelerinin saçmalığını gözler önüne sermesindeki ustalık için”[107]
2005 Harold Pinter Birleşik Krallık “Günlük keşmekeş içindeki uçurumları gözler önüne seren ve zulmün kapalı odalarını açılmaya zorlayan bir yazar”[108]
2006 Orhan Pamuk Türkiye “Kentinin melankolik ruhunun izlerini sürerken, kültürlerin birbirleriyle çatışması ve örülmesi için yeni simgeler bulduğu için”[109]
2007 Doris Lessing Birleşik Krallık “Parçalanmış bir uygarlığı şüphecilik, tutku ve hayal gücüyle ele alan kadın hareketini destansı bir dille anlattığı için”[110]
2008 J. M. G. Le Clézio Fransa
Mauritius
“Mevcut medeniyet altında ve ötesinde insanlığın kaşifi, duygusal coşkunun ve şiirsel maceranın, yeni ayrılıkların yazarlığıyla”[111]
2009 Herta Müller Almanya “Şiirin yoğunluğu ve nesirin samimiyeti ile, yoksulların dünyasını tasviriyle”[112]
2010 Mario Vargas Llosa Peru
İspanya
“kişisel direniş, başkaldırı ve yenilginin keskin resmini ve güç yapılarının şemasını çizdiği için”[113]
Nobel Edebiyat Ödülü 1901-2010
Bu yazıyı değerlendirin..

Fikrinizi belirtmek ister misiniz?